E-ticaret sitesi açmak istiyorsun ama 'aylık ne kadar tutar?' sorusuna net cevap bulamıyorsun. Bir yerde 500 TL, başka yerde 10.000 TL görüyorsun; hangisi doğru, neyi kapsıyor, anlayamıyorsun.

Sorun şu: e-ticaret maliyeti tek rakam değil. Birkaç farklı gider kaleminden oluşur; her biri farklı zamanda, farklı koşulda ödenir. Bu yazıda hangisinin sabit, hangisinin satışa bağlı olduğunu, hangisinin ilk ay bir kez ödendiğini göreceksin.

Sabit aylık giderler: satış olsa da olmasa da ödersin

Bu giderler satış miktarına bakmaz; siteyi açtığın andan itibaren her ay ödersin.

Yazılım ya da platform ücreti

Sitenin altyapısını sağlayan yazılım için aylık ücret ödersin. Hazır platform kullanıyorsan paket bedeli sabittir; özel yazılım yaptırıyorsan bakım ve sunucu ücreti aylık faturaya yansır.

Alan adı

Kendi alan adını (senindukkanin.com gibi) kullanmak istiyorsan yıllık alan adı ücreti ödersin. .com ve .com.tr uzantıları yıllık birkaç yüz TL civarındadır; bu tutarı 12'ye böldüğünde aylık maliyetini görürsün. Alan adı zorunlu değil; bazı platformlar alt alan adı ücretsiz verir.

Sunucu (hosting)

Hazır platform kullanıyorsan sunucu ücreti paket fiyatına dahildir; ayrıca ödeme yapmazsın. Özel yazılımda ise sunucu kiralamak zorundasın; maliyet aylık birkaç yüz ila birkaç bin TL arasında değişir, trafik ve depolama ihtiyacına göre artar.

SSL sertifikası

Sitenin güvenli bağlantı (https) ile çalışması için SSL sertifikası gerekir. Hazır platformlarda sertifika ücretsiz gelir; özel yazılımda yıllık SSL ücreti ödersin (genellikle birkaç yüz TL).

Satışa bağlı değişken giderler: satış arttıkça artar

Bu giderler satış miktarına, sepet tutarına ya da sipariş sayısına göre değişir. Satış yoksa bu kalemlerde harcama da olmaz.

Sanal POS komisyonu

Müşteri kredi kartıyla ödeme yaptığında banka ya da ödeme kuruluşu her işlemden komisyon keser. Oran kuruma ve pakete göre değişir; genellikle işlem tutarının belli bir yüzdesidir. Taksitli satışta komisyon daha yüksek olabilir. Kapıda ödeme seçeneğinde sanal POS komisyonu yoktur.

Kargo ücreti

Her sipariş için kargo şirketine ödeme yaparsın. Kargo anlaşman varsa indirimli fiyat alırsın; anlaşman yoksa peşin tarife geçerlidir. Kargo ücretini müşteriden tahsil edebilirsin ya da ücretsiz kargo kampanyasıyla kendin karşılayabilirsin. Maliyet ürünün ağırlığına, boyutuna ve gönderim mesafesine göre değişir.

Platform komisyonu

Bazı hazır platformlar her satıştan yüzde kesintisi yapar; buna platform komisyonu denir. Bazı platformlar platform komisyonu almaz; yalnızca sanal POS komisyonu vardır. Pazaryerlerinde (Trendyol, Hepsiburada gibi) ise her satıştan yüksek oranda komisyon kesilir.

İlk kurulumda bir kez ödenen giderler

Bazı masraflar yalnızca siteyi ilk açtığında ya da büyük bir değişiklik yaptığında ortaya çıkar; sonra tekrar etmez.

Kurulum ücreti

Bazı platformlar ilk kurulum için tek seferlik ücret ister; bazılarında kurulum ücreti yoktur. Özel yazılımda ise yazılımcıya proje başında ödeme yaparsın; tutar projenin büyüklüğüne göre değişir.

Tema ya da tasarım

Hazır platformlarda temalar genellikle ücretsizdir. Özel tasarım yaptırmak istersen tasarımcıya ya da ajansa ödeme yaparsın; özel tasarım maliyeti birkaç bin ila onlarca bin TL arasında değişir.

Ürün fotoğrafı

Ürünlerinin profesyonel fotoğrafını çektirmek istersen fotoğrafçıya ödeme yaparsın; maliyet ürün sayısına ve çekim türüne göre değişir. Kendi çekersen bu maliyet olmaz.

İsteğe bağlı ek giderler

İşini büyütürken ihtiyaç duyabileceğin, ama zorunlu olmayan bazı giderler de vardır.

Reklam ve pazarlama

Google ya da sosyal medyada reklam verirsen bütçe ayırman gerekir. Reklam harcaması tamamen senin kontrolündedir; günlük 50 TL ile de başlayabilirsin. Organik pazarlama (sosyal medya paylaşımları, e-posta) ise ücretsizdir.

E-posta pazarlama aracı

Müşterilerine düzenli e-posta göndermek istersen e-posta pazarlama aracı kullanırsın. Bazı araçlar belli abone sayısına kadar ücretsizdir; sonra aylık ücret isterler. Platformun kendi e-posta hatırlatma özelliği varsa ayrıca araca ihtiyaç duymayabilirsin.

Muhasebe yazılımı

E-fatura ve e-arşiv fatura kesmek için muhasebe yazılımı ya da entegrasyon kullanırsın. Bazı platformlarda e-fatura modülü vardır; ayrıca yazılım gerekmez. Dışarıdan yazılım kullanırsan aylık ücret ödersin; tutar işlem sayısına göre değişir.

Bütçeni nasıl planlarsın?

Aylık e-ticaret bütçeni planlarken şu adımları izle:

1. Sabit giderleri topla: platform, alan adı, sunucu, muhasebe yazılımı gibi her ay ödeyeceğin kalemleri yaz.
2. Tahmini satış sayısını belirle: ilk aylarda kaç sipariş bekliyorsun, tahmin et (gerçekçi ol; ilk ay 10-20 sipariş normal bir başlangıçtır).
3. Değişken giderleri hesapla: her sipariş için kargo + her satış için sanal POS komisyonu; toplamı bul.
4. Tek seferlik giderleri ayır: kurulum, tasarım, fotoğraf gibi ilk ay ödeyeceğin masrafları ayrı tut; bunlar aylık tekrar etmez.
5. Yedek bütçe bırak: reklam, kampanya, beklenmedik giderler için aylık bütçenin %10-20'si kadar yedek tut.

Örnek maliyet senaryoları

Senaryo 1: Küçük giyim mağazası, ayda 50 sipariş
Hazır platform kullanıyorsun, kendi fotoğraflarını çekiyorsun, reklam vermiyorsun. Aylık sabit giderin: platform ücreti + alan adı. Değişken giderin: 50 sipariş × kargo ücreti + her satıştan sanal POS komisyonu.

Senaryo 2: Orta ölçekli mağaza, ayda 500 sipariş
Özel yazılım yaptırdın, reklam veriyorsun. Aylık sabit giderin: yazılım bakım ücreti + sunucu + alan adı + reklam bütçesi. Değişken giderin: 500 sipariş × kargo + sanal POS komisyonu.

Gizli masraf var mı?

'Gizli masraf' genellikle sözleşmede küçük puntolarla yazılan ya da başlangıçta söylenmeyen giderlerdir. Bunlardan korunmak için:

• Platform sözleşmesini oku; hangi hizmetler dahil, hangisi ekstra ücrete tabi, öğren.
• Paket fiyatına neyin dahil olduğunu sor: sunucu, SSL, tema, kargo entegrasyonu dahil mi?
• Platform komisyonu var mı yok mu, net öğren. 'Platform komisyonu yok' deniyorsa sanal POS komisyonunun ayrı olduğunu bil.
• Kurulum, tema, entegrasyon gibi tek seferlik ücretleri baştan öğren; sonradan sürpriz olmasın.
• Paket yükseltme ya da ek kullanıcı gibi durumlarda ek ücret olup olmadığını sor.

Hangi paket sana uygun?

Hazır platformlar genellikle birkaç farklı paket sunar; her paket farklı özelliklere ve fiyata sahiptir. Paket seçerken:

• Başlangıç paketleri: küçük işletmeler için uygundur; temel özellikler vardır, aylık maliyet düşüktür. Ürün sayısı ve sipariş hacmi sınırlı olabilir.
• Büyüme paketleri: orta ölçekli işletmeler için; gelişmiş raporlar, kampanya kuralları, pazaryeri entegrasyonları gibi özellikler eklenir.
• Kurumsal paketler: yüksek hacimli satış yapan işletmeler için; çoklu mağaza, gelişmiş entegrasyonlar, öncelikli destek gibi hizmetler sunulur.

Paket seçerken şimdiki ihtiyacını düşün; satış arttıkça paketi yükseltebilirsin.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca platform ücretine bakmak: kargo, POS, reklam gibi değişken giderleri unutmak; sonra bütçe patlar.
• İlk ay satış beklemek: ilk ayda yüksek satış bekleyip bütçeyi ona göre planlamak; satış gelmezse sabit giderleri karşılayamazsın.
• Komisyon oranlarını okumamak: sanal POS ya da pazaryeri komisyonunu küçük görmek; yüksek ciroda komisyon büyük tutar eder.
• Ücretsiz denemeyi uzatmayı beklemek: deneme süresi bittikten sonra ücret ödemek gerekir; 'satış olursa öderim' diye beklemek olmaz.
• Reklam bütçesi ayırmamak: 'organik büyürüm' diye düşünüp reklam bütçesi ayırmamak; organik büyüme yavaştır, sabır ister.